Inleiding

Inleiding

  • Trends
  • Voorwoord
  • 2016: ‘Duurzaam wonen, werken en leven: met medewerking van boxtel’
  • De staat van de gemeente
  • Begroting 2016 in grafieken en tabellen


2016: ‘Duurzaam wonen, werken en leven: met medewerking van boxtel’

Inleiding

We zijn met de nieuwe raad en het nieuwe college een jaar onderweg. Nog meer dan in het verleden, zijn we in het afgelopen jaar tot de conclusie gekomen, dat de kwaliteit van gemeente, gemeenschap en voorzieningen berust op een perfect samenspel tussen burgers, bedrijven, maatschappelijke instellingen en gemeente. Vandaar het motto van deze nieuwe begroting ‘Duurzaam wonen, werken en leven; met medewerking van Boxtel’. We vormen een gemeenschap met burgers die moestuin of generatietuin aanleggen, die zelf landschap ontwikkelen en evenementen organiseren. Met ondernemers die in het Centrum of op het bedrijventerrein initiatief tonen en oog hebben voor het collectief. Met maatschappelijke instellingen die op het terrein van onderwijs, jeugd, sport, werk, water, wonen et cetera zorgen voor kwaliteit. Met omliggende gemeenten en andere overheden, met landelijk en provinciaal opererende instellingen en instanties zoeken we naar nieuwe wegen. Samen werken is het devies. Samenwerking moet verder versterkt worden. We willen de wijk in, op bezoek, op de koffie. We willen nabij en aanspreekbaar zijn. Alleen op die manier kunnen we vruchtbaar samenwerken. Een meewerkende gemeente legt de basis voor een samenwerkende gemeenschap. Een samenwerkende gemeenschap legt de basis voor een duurzame toekomst.

Om dit alles te bereiken, maken we plannen waarin ruimte is voor initiatief en eigen invulling. We creëren ruimte voor nieuwe, veelbelovende ontwikkelingen en willen onze partners helpen om te groeien en beter te worden. De gemeentelijke begroting moet daarvoor de weg plaveien.

Beleidsprogramma 2014 – 2018 is leidend.

Eind 2008 heeft de raad van de gemeente Boxtel bij de strategische visie zes speerpunten vastgelegd voor 2020. In het beleidsakkoord 2014-2018 ‘Ruimte voor innovatie en vernieuwing’ is daarbij een zevende speerpunt toegevoegd: het sociaal beleid. Hieronder wordt per ambitie kort aangestipt welke accenten in het beleidsprogramma voor de periode 2014-2018 zijn gelegd:

  1. Boxtel blijft voorop met duurzaamheid
    Het Groene Woud, Landschappen van Allure, Dommelvallei, De Kleine Aarde, Boxtel Energie Neutraal in 2040 en geen schaliegas.
  2. Boxtel ontwikkelt toerisme en recreatie tot een volwaardige bedrijfstak
    Beleef Boxtel, toeristisch-recreatieve voorzieningen, landschappelijke en cultuurhistorische waarden versterken als voedingsbodem voor recreatie, toerisme, zorg en onderwijs.
  3. Boxtel versterkt zijn positie als werkgelegenheidsgemeente
    Greentech Park, economisch aanvalsplan, samenwerking 4 O’s (ondernemers, onderwijs, overheid en overig), parkmanagement en centrummanagement opnieuw vormgeven.
  4. Boxtel werkt aan een sterk centrum
    Herinrichting centrum, Cultuurhistorische as, leegstand aanpakken, Stationsstraat en verbinding naar buitengebied.
  5. Boxtel is ook in 2020 een prima woongemeente
    Uitvoering wijk- en dorpsontwikkelingsplannen, meer groen, bouwen in eigen beheer bevorderen, levensloopbestendig bouwen en glasvezel.
  6. Boxtel heeft een modern bestuur
    Van buiten naar binnen, burgerparticipatie, de wijken in, naar de burgers toe, Het Nieuwe Werken, ambtelijke fusieorganisatie en verdergaande bestuurlijke samenwerking niet uitsluiten.
  7. Boxtel voert een sociaal beleid dat sterk maakt en helpt waar nodig
    Samen, decentralisaties per 1 januari 2015, burgers zo veel mogelijk helpen in eigen omgeving, taakstellingen subsidies en onderwijshuisvesting realiseren, bij onderwijs voorkomen dat voor leegstand wordt gebouwd, peuterspeelzalen en kinderopvang opnieuw bekijken in relatie tot demografische ontwikkelingen en herijking accommodatie beleid sport.

In het beleidsakkoord 2014-2018 worden verder op het gebied van infrastructuur genoemd: Programma Hoogfrequent Spoor (PHS) met onder andere de Verbinding Ladonk – Kapelweg (VLK), de aanpak van de Keulsebaan, regulering vrachtverkeer en Boxtel bicycle.
Voor wat betreft de lokale lastendruk is als uitgangspunt vastgesteld dat de onroerend zaakbelasting (OZB) in beginsel niet meer dan trendmatig wordt verhoogd en dat burgers profijt hebben van een doelmatiger aanpak op het terrein van riool en afvalstoffen.

Nieuwe ontwikkelingen zijn er in ruime mate en kunnen aanleiding zijn om accenten te verleggen. In deze paragraaf laten we een aantal ontwikkelingen de revue passeren en hanteren daarbij de volgorde van het beleidsprogramma.

1. Boxtel blijft voorop met duurzaamheid

Het programma 'Boxtel Duurzame Campus' is inmiddels van start gegaan. Daarbij wordt een sterkere relatie gelegd tussen duurzaamheid, innovatie, (regionale)economie en werkgelegenheid. Door het aanstellen van de programmamanager hebben we meer kracht ontwikkeld op regionaal niveau. De capaciteit van deze programmamanager wordt mede ingezet voor ondersteuning van AgriFood Capital en focust naast de overige beleidstaken van het programma voornamelijk op de ontwikkeling van Greentech Brabant als paraplu voor een aantal beleids- en duurzaamheidsdoelen voor Boxtel en de regio. Voor 2016 en volgende jaren is het gewenst om extra capaciteit en projectgelden te blijven inzetten.

Met de start van een ‘Greentech pilot ONE’ op het terrein van ‘Greentech’ hebben we ons visitekaartje afgegeven. Het is een samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid, zowel gemeente, als regio. Het is de eerste samenwerking tussen MBO-HBO en TU/e op het gebied van Green technology en markeert hiermee de weg voor deze ontwikkeling in Brabant.
Greentech is er op gericht om groene reststromen uit een straal van circa 20 kilometer om te zetten in energie en nieuwe grondstoffen. Als alles naar wens verloopt, zou de kringloop gesloten kunnen worden op lokale schaal. We ontwikkelen hiermee kennis en apparaten die tevens ook natte biomassa aan kan. Hierbij is Waterschap de Dommel een vaste partner. In het komende jaar is het de kunst, om de ‘pilot ONE’ om te zetten in een functionerend marktmodel. Daarnaast wordt het gebruikt door bedrijven en instellingen om diverse stromen biomassa te testen op inhoud en energiekwaliteit. Wij zijn nu bezig om grotere partijen te interesseren voor het concept, zodat er een stevig draagvlak ligt onder deze nieuwe, veelbelovende ontwikkeling.
Hiertoe willen we ook een entiteit oprichten om te zorgen dat deze ontwikkeling ook in Boxtel blijft en we hiermee de betrokkenheid van Boxtel blijven borgen als speerpunt van deze innovatie. Bezien wordt of we bij dit alles een relatie kunnen leggen met de locatie De Kleine Aarde. Vanuit een open houding wordt getracht om in 2015 een toekomstbestendig plan te ontwikkelen met respect voor het legaat van Cooth.

Begin 2015 hebben we de raad geïnformeerd over de stand van zaken op het terrein van duurzaamheid. In de loop van het jaar wordt de uitvoering van de nota ‘Honderd stappen op weg naar duurzaamheid’ afgerond en maken we nieuwe afspraken voor de komende periode. Ook willen we met het oog op de verdere toekomst met de Boxtelse samenleving een Lokaal Energie-akkoord afsluiten. We willen hier de komende jaren verder in investeren, omdat we er van overtuigd zijn dat
deze investeringen zichzelf terugverdienen en uiteraard ook, omdat we de doelstellingen van ‘Boxtel Energie Neutraal 2040’ willen realiseren.

In het komende jaar zullen wij u een nieuw verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan voorleggen (vGRP V). In toenemende mate zijn gemeenten zich er van bewust dat maatregelen getroffen moeten worden, om in te spelen op de gevolgen van de klimaatverandering. Denk hierbij aan maatregelen om forsere buien te kunnen verwerken, zoals door aanleg van grotere riolen, meer opvang in openbare ruimte en open water, maar ook door maatregelen om hittestress te kunnen opvangen, onder andere door meer groen in het stedelijk gebied. Bij de herinrichting van de buurt Kalksheuvel in het kader van het verbeteren van de riolering zal hier mede aandacht voor nodig moeten zijn. Ook de pilot in Liempde ten aanzien van het afkoppelen van hemelwater past in die lijn; inwoners zijn nauw betrokken bij de uitvoering.

Ook is gestart met de voorbereiding van een nieuw programma ‘Dommelvallei’. Het voorbereidende werk heeft in 2014 plaatsgevonden, waarbij Boxtel en Sint-Oedenrode de kar hebben getrokken; in maart is een breed gedragen manifest Dommelvallei aan de provincie Noord-Brabant overhandigd. In 2016 wordt voluit doorgewerkt aan de programma’s Dommelvallei en Landschappen van Allure, zowel in als buiten Boxtel.

2. Boxtel ontwikkelt toerisme en recreatie tot een volwaardige bedrijfstak

Natuur en landschap vormen een belangrijke drager voor de ontwikkeling van toerisme en recreatie, maar ook sectoren als onderwijs en zorg gedijen goed in Het Groene Woud. Het Groene Woud is een perfect uitloopgebied van de steden en we hebben er dan ook alle belang bij om de verbindingen met de centra van ’s-Hertogenbosch, Eindhoven en Tilburg te versterken en de kwaliteit van natuur en landschap verder te verbeteren.

Boxtel wil op het terrein van toerisme en recreatie een koers volgen die de unieke attracties van de gemeente meer mogelijkheden biedt, zoals De Groene Poort en Classic Parc, waarbij de kwaliteit van natuur en landschap leidend is. Dit zijn attracties met potentie en het is de kunst om deze samen met de ondernemers verder tot bloei te brengen en er voor te zorgen dat er een goede verbinding ligt met ons Centrum. Nu we het Centrum daadwerkelijk opknappen, wordt het verblijfsklimaat positief beïnvloed en dat kan weer een positieve uitwerking hebben op het toerisme. Hetzelfde geldt overigens voor het Centrum van Liempde. Het beleidsterrein toerisme en recreatie heeft raakvlakken met de overige ambities die in het beleidsprogramma zijn benoemd: door economisch sterk en slim te ontwikkelen, kunnen we ook ontwikkelingen stimuleren op het gebied van toerisme, landschap en dergelijke. En dit levert dan weer werkgelegenheid op.

3. Boxtel versterkt zijn positie als werkgelegenheidsgemeente

De raad heeft in het beleidsprogramma aangegeven, dat het van belang is, om een belangrijke prioriteit toe te kennen aan (regionale) economie, vooral op tactisch en strategisch niveau. Binnen de bestaande formatie bestaat hiervoor geen ruimte, zodat wordt voorgesteld hiervoor extra middelen beschikbaar te stellen. De verbinding met Brainport zijn we aan het verkennen; dit zal worden meegenomen in het beleid rondom regionale economie, dat in de loop van het jaar gepresenteerd wordt. In lijn met het beleidsprogramma, willen we de inzet op het terrein van economie op een hoger plan tillen:

  • door meer slagkracht te ontwikkelen op het terrein van (regionale) economie: naast onze inbreng
    in Agri Food Capital in de regio Noordoost Brabant, willen we extra capaciteit reserveren voor versterking van de relatie met Brainport, de creatieve sector in Strijp S, onderwijs en arbeidsmarkt in de regio Zuidoost Brabant;
  • door een sterke koppeling aan te brengen tussen economie en arbeidsmarktaspecten Participatiewet, werkgeversaanpak en inzet van de werkmakelaar. Denk hierbij aan: veel werkgeversidentificatie vanuit bestuur dichtbij ondernemers en werkgevers, het afleggen van werkbezoeken, het initieren van concrete projecten naar bedrijfsleven (miniconferentie Participatiewet).
  • door het neerzetten van klankbordgroep(en) met ondernemers (buiten reguliere overleggremia) met als doel het gezamenlijk en op strategisch niveau bepalen van de prioriteiten in de Boxtelse, economische agenda voor de komende jaren.
  • En door verdere bestedingen uit het stimuleringsbudget rekening houdend met de uitvoeringsregels die we inmiddels aan het stimuleringsbudget hebben gehangen en de continuering van het voucher-initiatief.

4. Boxtel werkt aan een sterk Centrum
Mede op basis van de visie die de raad heeft vastgesteld, zijn we op weg naar een levendig en bruisend Centrum. In het verlengde daarvan zijn op 31 maart 2015 twee besluiten genomen. Enerzijds is via vaststelling van de nieuwe detailhandels- en horecavisie bepaald, dat het Centrum compacter moet worden en anderzijds is besloten tot herinrichting van de Markt en omgeving. In samenspraak met de ondernemers en inwoners is na lange tijd besloten over het parkeren in het Centrum. In dit voorstel is alleen financiële dekking opgenomen voor de proef ‘blauwe zone parkeren’ voor een periode van twee jaar vanuit het economisch stimuleringsbudget. Voor het herinrichten van de Markt is budget in de begroting aanwezig, het vrijgeven van het binnenterrein van het gemeentehuis voor parkeren is in deze begroting verwerkt, maar voor het aanleggen van parkeervoorzieningen aan het Zusterpad en Mgr. Bekkerstraat zijn nog geen middelen gereserveerd. Een bruisend Centrum moet wellicht in de toekomst ook nog leiden tot aanpassingen aan Rechterstraat en Stationsstraat en andere infrastructuur die de verbinding met het Centrum gemakkelijker maakt.

5. Boxtel is ook in 2020 een prima woongemeente

Om Boxtel een prima woongemeente te laten blijven, is het nodig om voorzieningen op peil te houden. Dat wordt naar verwachting vergemakkelijkt indien we binnen Boxtel geen krimp krijgen. Door onze opgaven op het gebied van volkshuisvesting in te vullen en door handhaving van een goede bereikbaarheid, kan het inwoneraantal op peil blijven. Dit jaar en de komende jaren wordt voortvarend gewerkt aan een nieuwe woonvisie en aan de ontwikkeling van diverse woningbouwlocaties in alle kernen (Lennisheuvel, Liempde en Boxtel). Om te komen tot ontwikkeling van die locaties en zo de groei van het aantal woningen te waarborgen, is extra capaciteit nodig.

Hetzelfde geldt voor de huisvesting van statushouders. In een roerige wereld heeft Nederland te kampen met een grote toestroom van asielzoekers. Hierdoor zijn de taakstellingen voor gemeenten om statushouders te huisvesten fors opgeschroefd. Boxtel zal daarin zijn aandeel leveren en zal de statushouders gastvrij ontvangen.  Het is daarbij niet langer mogelijk om alle statushouders een huurwoning van de woonstichting aan te bieden. Momenteel worden alternatieve oplossingen onderzocht, waarbij de financiële consequenties uiteraard in beeld gebracht worden.

Een prima woongemeente heeft een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. Het afgelopen decennium is er veel geld vrijgemaakt voor wijkonderhoud, meer in het bijzonder voor het opknappen van de wijk Selissenwal. Mede dankzij de inspanningen van bewoners, woonstichting Sint-Joseph en het wijkplatform ziet de wijk er steeds beter uit. Ook andere wijken, zoals de wijk Oost, kunnen best een impuls gebruiken. Met de vaststelling van het nieuwe beleidskader wordt gestreefd naar een integrale aanpak van de wijk, mede gebaseerd op een goede samenwerking tussen de inwoners en de gemeente. De waardering van de dagelijkse leefomgeving wordt mede bepaald door de mate van onderhoud. Er wordt uitvoering gegeven aan de door de raad vastgestelde onderhoudsplannen. In het kader van de bezuinigingen is de afgelopen vijf jaar bezuinigd op het wegenonderhoud, maar vanaf 2016 ligt het budget weer op het oude niveau van de uitgangspunten wegenonderhoud 2005. Door de bezuinigingen is iets ingeboet op aanzien en comfort van de wegen maar niet op veiligheid en
technische duurzaamheid. Alle wegvakken hebben nog minimaal kwaliteitsniveau C van de CROW- richtlijnen.

Er komt steeds meer maatschappelijk vastgoed van de gemeente of van andere eigenaren (gedeeltelijk) leeg te staan. De gemeente werkt aan een visie en zet deze op papier  over de manier waarop met die ontwikkeling kan worden omgegaan. We gaan door met verkoop van niet-strategische panden. Nadat de raad de kaders voor het onderhoud gemeentelijke gebouwen heeft vastgesteld, kan rekening houdend met de verbouwing van het gemeentehuis een nieuw onderhoudsplan worden opgesteld en kan het hiervoor benodigde budget worden bepaald.

6. Boxtel heeft een modern bestuur

Zoals eerder aangegeven, willen we graag nog meer ‘van buiten naar binnen werken’, waarbij burgerparticipatie een belangrijke plek krijgt. De uitkomsten van het laatste onderzoek in het kader van ‘waarstaatjegemeente.nl’ laten een trendbreuk zien en geven aan dat het beter gaat, maar dat het ook nog beter kan. De aanbevelingen zijn verwerkt in een plan van aanpak, zo veel als mogelijk gespecificeerd naar de afzonderlijke wijken. We zullen het onderzoek en het plan van aanpak met de vertegenwoordigers van wijken en kernen bespreken. Ook de input die het college meekrijgt bij haar wijkbezoeken zal hierbij worden betrokken. Voor goede initiatieven vanuit de wijk moet budget vrijgemaakt kunnen worden. Goede voorbeelden van burgerparticipatie zijn: wijkbezoeken, SPPiLL, de aanleg van moestuinen en generatietuinen, het werk van de lokale energiecoöperatie, het traject rondom het nieuwe subsidiebeleid en de wijze waarop de Centrumplannen ontwikkeld zijn. Ter ondersteuning van de beweging ‘van buiten naar binnen’ hebben we een traject ‘Branding Boxtel’ gevolgd. We brengen de gezamenlijke verantwoordelijkheid en het gezamenlijke werk van burgers, bedrijven, maatschappelijke instellingen en gemeenten in beeld. Hiermee wordt het beeld geformuleerd waar Boxtel als gemeenschap voor staat. Het is een vlag voor en op alle activiteiten die spelen en gaan spelen in de gemeenschap.

In lijn daarmee wordt de wijze van werken van de gemeentelijke organisatie aangepast. De afgelopen jaren heeft de organisatie een enorme omslag gemaakt; Het Nieuwe Werken is ingevoerd, de processen verlopen veelal digitaal en ook de vergaderingen worden papierloos voorbereid en gevoerd. Dat wil niet zeggen dat we er al zijn; er zijn nog verbeterslagen te maken. We kunnen tijd- en plaatsonafhankelijk werken, maar ook de burger wil graag tijd- en plaatsonafhankelijk de gemeente kunnen benaderen. Dit kan met producten die 24/7 via de website kunnen worden geleverd. Informatieverstrekking kan via ‘social media’ dan wel andere inzet van digitale middelen. Een bijzondere uitdaging vormt de wet- en regelgeving: hoe kunnen we als gemeente met minder wet- en regelgeving maximale ruimte bieden aan burgers, bedrijven en maatschappelijke instellingen voor het leveren van duurzame kwaliteit en voor instandhouding van een goed voorzieningenniveau?

Op het terrein van modern bestuur zal de komende tijd veel werk verricht gaan worden om vanaf 1 januari 2016 een goed werkende fusie-organisatie met de gemeente Sint-Michielsgestel te hebben staan. Op vele terreinen zal afstemming en harmonisering van processen moeten plaatsvinden. In het komende jaar zal daartoe veel werk verzet moeten worden. Het bedrijfsplan geeft aan dat de gemeente Boxtel op termijn efficiencywinst kan realiseren oplopend tot 9%. Met de structurele inzet van een stukje voorziene efficiencywinst (circa 1,5% van de Boxtelse inbreng) kan een meer dan sluitende meerjarenbegroting tot stand komen.

De personele bezuinigingen die de afgelopen jaren zijn doorgevoerd leiden hier en daar tot knelpunten. Anderzijds moet ook in de komende jaren nog verder bezuinigd worden op personeel. De gemeenschappelijke regeling van de ambtelijke fusieorganisatie zal vanaf 2016 de personele taakstelling (voor Boxtel structureel ongeveer € 350.000) moeten inverdienen. Bekeken zal worden waar we efficiencywinst kunnen boeken, welke beleidsterreinen iets minder intensief kunnen worden uitgevoerd, bijvoorbeeld door een neerwaartse bijstelling van de ambities. Op deze wijze kunnen we
ruimte creëren voor het oplossen van de personele knelpunten, met name op die terreinen waar de bestuurlijke ambities groot zijn.

7. Boxtel voert een sociaal beleid dat sterk maakt en helpt waar nodig

Sinds 1 januari 2015 is er op sociaal terrein veel veranderd: de gemeente Boxtel is voortaan verantwoordelijk voor de nieuwe WMO, de jeugdzorg en de Participatiewet, ook wel de drie decentralisaties (3D’s) genoemd. Zoals het er nu naar uitziet, is deze grote operatie in Boxtel goed geland: via een integrale aanpak leggen we dwarsverbanden en waar mogelijk maken we gebruik van nieuwe ideeën en innovatieve ontwikkelingen.

Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor het sociaal wijkteam en het basisteam Jeugd en Gezin. De Boxtelse teams werken intensief samen met die van Haaren en Sint-Michielsgestel. In de komende jaren wordt invulling gegeven aan het proces van transitie naar transformatie. Dit betekent dat de taken fundamenteel anders worden georganiseerd. Denk hierbij aan het centraal stellen van preventie, (stimuleren van het) opzetten van algemene voorzieningen, versterking sociaal netwerk en optimaal ruimte geven aan de kracht van het zelf organiserend vermogen.
Er zal een koppeling plaatsvinden van wijkinitiatieven aan de WMO. Ook de daarvoor geoormerkte gelden (wijkbudgetten) dienen in concrete initiatieven besteed te gaan worden. Het initiëren van nieuwe initiatieven vanuit de wijken wordt gestimuleerd. Met betrekking tot de uitvoering WMO staan we voor: terugkoppeling naar raad en belangenorganisaties (zoals WMO-adviesraad), veel contacten vanuit het bestuur en de ambtenaren in de wijken, verder uitrollen sociaal wijkteam, continuering van huiskamerbijeenkomsten, oog voor de menselijke maat en anticiperen en snel reageren op geluiden vanuit burgers. Indien meer budget nodig is, kan geput worden uit opgebouwde buffer in de reserve Sociaal Domein.

Via het werkgeversservicepunt (WSP) Noord-Oost Brabant worden werkgevers in de hele regio vanuit het werkbedrijf gefaciliteerd om mensen uit de doelgroep een werkplek te geven aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Het regionale werkbedrijf zal zich ontwikkelen tot een netwerkorganisatie.
Met de WSD zal een transitiearrangement worden uitgewerkt en deelname aan AgriFoodCapital geschiedt via het uitvoeringsprogramma ‘Noordoost Brabant werkt!’. Boxtel ondersteunt een werkgeversaanpak waarbij een koppeling wordt gelegd tussen economie, Participatiewet en arbeidsmarkt. De inzet van de werkmakelaar zoals wij dat in deze regio oppakken is uniek in Nederland.

Via verschillende projecten wordt geïnvesteerd in het bestrijden van gezondheidsachterstanden. Denk hierbij aan het project KANS dat als doel heeft overgewicht bij Boxtelse jeugd te verminderen en beweegarmoede te voorkomen door het bevorderen van de consumptie van gezonde voeding en het aanbieden van beweegactiviteiten. Een ander project is ‘Gezond in de Stad’ en dat is gericht op alle leeftijden. Voor deze projecten is budget beschikbaar en waar mogelijk wordt extra geld gegenereerd via subsidie- of fondsenwerving.

Extra aandacht voor kwetsbare burgers, vooral kwetsbare ouderen en jongeren, is hard nodig. Met de uitvoering van de armoedenota hopen we hierin stappen te kunnen maken. Vrijwilligers vervullen een belangrijke rol in de samenleving en kunnen hierbij ook ingezet worden. De vrijwilligersnota zal geactualiseerd worden, de samenwerking met het vrijwilligerssteunpunt wordt als waardevol ervaren.

De rol van vrijwilligers en met name mantelzorgers in onze samenleving wordt steeds belangrijker. Samen met inwoners en instellingen willen wij helder krijgen op welke wijze deze ondersteuners van kwetsbare inwoners, zo goed mogelijk kunnen worden gefaciliteerd. De gemeenteraad heeft middelen voor mantelzorg geoormerkt. Mede naar aanleiding van overleg met het steunpunt Mantelzorg en de inbreng van mantelzorgers en professionals, willen we via een minisymposium Mantelzorg beleid ontwikkelen, dat we vervolgens uitwerken samen met een klankbordgroep van mantelzorgers.
Op het terrein van kunst en cultuur zijn veel veranderingen gaande (MIK, bibliotheek, musea, et cetera). We zitten in een transitiefase naar een nieuwe situatie, die op een aantal punten fundamenteel afwijkt van de wijze waarop het aanbod tot voor kort werd georganiseerd en gefinancierd. De uitdaging die voor ons ligt heeft betrekking op het behouden van de hoge kwaliteit van kunst en cultuur(-educatie) in Boxtel, uitgaande van een flexibele en innovatieve inrichting daarvan door betrokkenen. We willen ruimte scheppen voor projecten en vernieuwende initiatieven op het terrein van kunst en cultuur.

Aan de hand van de notitie Subsidies 2016 en verder heeft de gemeenteraad op 14 april 2015 de kaders voor het subsidiebeleid vastgelegd en scenario 2 gekozen voor de te realiseren bezuinigingen. Onze ambitie is om (veel) meer ruimte te scheppen voor initiatieven vanuit de samenleving vooral ook op het terrein van kunst, cultuur en natuureducatie. Het onderwijs kan daarin een belangrijke rol spelen. We willen in zijn algemeenheid meer accent op ondersteuning van activiteiten: deze vormen voor burgers vaak het hart van een sociaal netwerk en een sterk sociaal netwerk waarin mensen elkaar kennen, elkaar helpen en naar elkaar omzien, is de basis voor een gezonde en duurzame samenleving. Kleinere subsidies willen we vooralsnog ongemoeid laten. Het is bij deze vernieuwing overigens van belang dat het voorzieningenniveau zo veel mogelijk op peil blijft en eigentijds wordt ingericht; burgers kunnen daarbij een belangrijke rol spelen, zoals onlangs is gebleken bij de voortzetting van het bibliotheekpunt in Liempde. De stelpost Subsidies is concreet ingevuld voor 2016. We willen het komende jaar benutten om in goed overleg te komen tot invulling van de resterende taakstelling vanaf 2017.

Nog in 2015 wordt een nieuwe sportnota opgesteld, waarbij het van belang is om de behoefte aan sportvoorzieningen voor de komende jaren opnieuw vast te stellen. Ondertussen gaat de privatisering van beheer en onderhoud bij sportverenigingen verder.
De atletiekbaan van Marvel is afgekeurd door de Atletiekunie. Middels enige eigen reparaties kan die weer voor wedstrijdsport in aanmerking komen, maar totale renovatie is noodzakelijk. Dit geldt ook voor het honk- en softbalveld. Daarnaast wordt ook de roep om bij RKSV Boxtel en DVG Liempde een kunstgrasveld te realiseren steeds groter. Door onder meer gebruik te maken van middelen die overblijven uit het investeringskrediet ten behoeve van ODC kunnen deze nieuwe sportinvesteringen gerealiseerd worden.

In de nieuwe strategische visie op onderwijshuisvesting wordt een toekomstbeeld vastgelegd, waarbij rekening gehouden wordt met de te verwachten leerlingenkrimp en uitgegaan wordt van een duurzame inzet van financiële middelen. Op dit moment is nog niet helder of uit de visie investeringsplannen voortvloeien, die leiden tot financieringsverzoeken aan de gemeente. Nu het onderhoud is overgegaan naar de schoolbesturen en er met uitzondering van de Michaëlschool geen grote investeringen meer gepland staan, wordt het lastig om de nog in de meerjarenbegroting opgenomen stelpost (structureel € 285.000) in te verdienen binnen het onderwijsveld.

 

8. Overig

In december 2014 heeft de raad besloten een overeenkomst aan te gaan inzake het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS), en daarvoor een bijdrage van de gemeente Boxtel aan het maatregelenpakket te garanderen van € 2,5 miljoen (excl. BTW). De raad heeft uitgesproken, dekking hiervan via boventrendmatige OZB-verhoging indien nodig acceptabel te vinden. Ook heeft de raad aan het college gevraagd, om te zoeken naar creatieve mogelijkheden om een boventrendmatige verhoging te voorkomen. Het voor PHS benodigde extra investeringskrediet van € 2,5 miljoen is verwerkt in deze begroting zonder dat de OZB hiervoor extra hoeft te stijgen.

Overigens zal de realisatie van de voorgenomen maatregelen van PHS (aanleg verbindingsweg Ladonk-Kapelweg, verbreden gedeelte Keulse Baan, aanleg fietstunnel onder dubbele overweg) de nodige effecten hebben waar mogelijke nieuwe maatregelen uit voort vloeien. Of dit geheel te dekken is uit het beschikbare budget is nu nog niet te overzien. Hierbij valt onder andere te denken aan aanleg veilige fietsverbindingen Lennisheuvel-Boxtel en rotonde LaSalle tot rotonde Goor, evenals maatregelen aan de Eindhovenseweg en de Parallelweg-Zuid (binnen de bebouwde kom) door gewijzigde verkeersstromen. Ook ontstaan er hierdoor kansen of behoeften voor het herinrichten van Van Hornstraat (wordt meer een woonstraat) en Annastraat (wordt meer een ontsluitingsweg). Een en ander zal nader in kaart worden gebracht in de Mobiliteitsvisie (MOVE 2015) die eind 2015, begin 2016 wordt opgesteld als opvolger van het GVVP.

Het tarief van de afvalstoffenheffing (het vaste deel) kan in 2016 wederom verlaagd worden via een eenmalige korting. Daardoor zal de belastingdruk van een gemiddelde huishouden in Boxtel niet toenemen.

Tot slot

Veel beleid is reeds in gang gezet en moet het komende jaar binnen de daarvoor al beschikbaar gestelde kaders verder vorm worden gegeven. Maar we blijven ambitieus. Financiële randvoorwaarde hierbij is een sluitende meerjarenbegroting 2016-2019. Vanwege enkele grote incidentele tegenvallers, met name in 2015, staat de Algemene Reserve onder druk. De Algemene Reserve komt in 2016 onder de door de raad gestelde norm. Hoewel er vanaf 2017 weer een opgaande lijn te zien is, blijft de Algemene Reserve ook in de jaren daarna onder de door de raad gestelde norm. Met een stand die alle jaren blijft uitkomen boven een bedrag van € 5,0 miljoen worden vooralsnog geen nadere ombuigingsvoorstellen in overweging gegeven.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS,

1 september 2015

Begroting 2016 in grafieken en tabellen

Lasten en baten per programma
In navolgende grafiek zijn de voor 2016 begrote lasten en baten per programma weergegeven. Hieruit blijkt dat programma 8 de hoogste lasten kent met € 38,4 miljoen. Programma 4 heeft de laagste omvang met € 0,6 miljoen.

Aan de batenzijde kent programma 12 de hoogste omzet met ruim € 57,5 miljoen, waaronder met name de gemeentefondsuitkering met € 47,2 miljoen en de OZB met € 6,4 miljoen. De programma’s 2 en 4 hebben nagenoeg geen directe baten.

Lastenverdeling per programma
De volgende tabel geeft inzicht in de lastenverdeling per programma (apparaatlasten, kapitaallasten

en overige lasten).
Programma 3 (openbare ruimte en wijkbeheer) en programma 8 (zorg, jeugd, werk en participatie) hebben de hoogste omvang aan apparaatlasten. Programma 5 (onderwijs) heeft de hoogste omvang aan kapitaallasten en wat overige lasten betreft gaat het merendeel naar programma 8.

Inkomsten
De tabellen op de volgende pagina’s geven een verdeling weer in de diverse gemeentelijke inkomsten en vervolgens het aandeel van de directe bijdragen van inwoners en bedrijven. Uit deze tabellen blijkt dat de grootste inkomstenpost komt van het Rijk met ± 61,0% en dat het aandeel belastingen en heffingen een omvang kent van ± 16,2%.

Uitgaven
De daarop volgende 2 tabellen geven de verdeling weer van de gemeentelijke uitgaven over de 12

programma’s en over de verschillende soorten economische categorie. Zoals eerder al aangeven is programma 8 de grootste in omvang. Ook in de verdeling over het soort uitgaven zien we dat subsidies, bijdragen en uitkeringen, verstrekkingen de grootste zijn in omvang.

De staat van de gemeente

Inleiding

In het najaar van 2014 heeft Boxtel wederom meegedaan aan het landelijk onderzoek 'waarstaatjegemeente.nl' (ook te raadplegen via de website). Het overzicht is een momentopname en geeft een indicatie van de trends. Er kan geen absolute waarde aan het onderzoek worden toegekend. Boxtel doet vanaf 2006 met dit onderzoek mee. Het onderzoek is uitgevoerd door het PON (Provinciaal Opbouworgaan Noord-Brabant). Het onderzoek ligt ter inzage.

Zes burgerrollen

“Waar staat je gemeente” onderscheidt zes burgerrollen:

  1. De burger als kiezer is de burger die politiek wordt gerepresenteerd en die een bepaalde kwaliteit van politiek en bestuur mag verwachten.
  2. De burger als klant is de burger die recht heeft op een behoorlijke kwaliteit van dienstverlening.
  3. De burger als onderdaan heeft recht op kwaliteit van orde en gezag.
  4. De burger als partner heeft recht op kwaliteit van beleid en wil serieus genomen worden in het kader van de beleidsontwikkeling van de gemeente.
  5. De burger als wijkbewoner heeft recht op kwaliteit van zijn leefomgeving.
  6. De burger als belastingbetaler heeft recht op verantwoordelijke besteding van middelen (lokale lasten, financiën, management en personeel).

Totaalcijfers per burgerrol

Iedere burgerrol krijgt een gelijk 'gewicht', er is geen speciale rangorde. Uiteindelijk wordt per burgerrol een totaalcijfer gegeven. Dit 'rapportcijfer' (op een schaal van 0 tot 10 waarbij 6 voldoende is) is samengesteld op basis van deelcijfers van indicatoren. De indicatoren zijn op hun beurt afkomstig van een aantal bronnen: de vragenlijsten aan burgers (digitale vragenlijst en via de balie in het gemeentehuis), gegevens aangeleverd door de gemeente zelf en landelijk verzamelde data.

Resultaten gemeente Boxtel

Ontwikkeling cijfers Boxtel in relatie tot het gemiddelde 2010-2014

In de tabel is te zien dat we na een aantal jaren van daling de cijfers nu weer een stijging laten zien. Als we naar de scores van 2013 kijken dan scoort Boxtel in 2014 op vier onderdelen hoger (kiezer, klant, onderdaan en partner) en op één onderdeel hetzelfde (wijkbewoner). In 2013 scoorden we op de onderdelen kiezer, klant en partner minder goed ten opzichte van 2012. In 2014 zijn we weer terug op het niveau van 2012.

De scores van de gemeente Boxtel liggen rondom het gemiddelde. Twee maal ééntiende erboven (klant en partner), twee maal ééntiende eronder (onderdaan en wijkbewoner) en een maal op hetzelfde niveau (kiezer) als het gemiddelde. Ten opzichte van het gemiddelde wijken de scores van Boxtel dus niet veel af. We streven er echter naar om minimaal op en het liefst boven het gemiddelde te scoren.

Resultaten uitgesplitst naar gebied

Dit jaar hebben we ervoor gekozen de burgerenquête op een andere manier uit te zetten dan in de voorgaande jaren. We hebben de enquête per wijk uit gezet. De resultaten zijn uiteindelijk geclusterd voor de vijf gebieden: Centrum, Oost, Munsel/Selissen, Liempde en Lennisheuvel.
De reden voor deze keuze is dat we expliciet kunnen aanhaken bij de college speerpunten burgerparticipatie en wijkgericht werken en we kunnen gerichter met de resultaten aan de slag omdat we hebben gesignaleerd wat inwoners per gebied belangrijk vinden. Met deze informatie kunnen we beter inspelen op de situatie per gebied en mogelijke verbeteracties uitzetten.

Cijfers per gebied

*) Het gemeentelijke totaalcijfer van de burgerrol ‘klant’ is mede gebaseerd op 19 indicatoren, voortkomend uit het klanttevredenheidsonderzoek (KTO). Dit is niet per wijk uitgevraagd. De uitkomsten van deze indicatoren zijn daarom niet meegenomen in het gemiddelde per wijk.

Over het algemeen genomen zijn de inwoners van Munsel/Selissen het meest tevreden, de inwoners van Boxtel-Centrum zijn het meest kritisch.
Naar aanleiding van deze resultaten gaan we in gesprek met alle wijkorganen en eventueel met de bewoners van inwoners van de gebieden. Op deze manier kunnen we het verhaal achter de resultaten ophalen en gerichter verbeteracties doorvoeren.

Om dit te bereiken willen we ons het komende jaar richten op de volgende acties:

  1. De burger als kiezer: besluiten nemen en starten met de uitvoering in dossiers. Ook blijft het college aandacht besteden aan transparantie in de besluitvorming.
  2. De burger als klant: om gemeentelijke informatie gratis toegankelijk te maken gaan we digitale communicatie (website en social media) meer promoten. Om de dienstverlening verder te verbeteren gaan we in de ambtelijke fusie organisatie de dienstverlening meer naar de burger toe organiseren, richten we een Klant Contact Centrum (KCC) en een zaaksysteem in. Daarnaast zal de verbouwing van het gemeentehuis mogelijk voor verbetering van de resultaten zorgen op het gebied van privacy en representatie.
  3. Burger als onderdaan: we geven een aantal handhavings aandachtpunten mee aan de BOA pool. Onder andere de verbreding van de tijden van de inzet van BOAs.
  4. Burger als partner: het inzetten van het verbetertraject burgerparticipatie werpt zijn vruchten af, gezien de stijging van de tevredenheid op dit onderdeel. We zijn er nog niet, dus we zetten de beweging naar de burger toe voort en versterken deze beweging via het steviger verankeren van wijkgericht werken in de ambtelijke fusie organisatie.
  5. Burger als wijkbewoner: de tevredenheid over voorzieningen verschilt per wijk. Als gevolg van de gesprekken met de wijkorganen en inwoners van de gebieden bepalen we welke verbeteracties op dit punt noodzakelijk en mogelijk zijn. De wijkmakelaars gaan begin volgend jaar van start en geven een nieuwe impuls aan het werk in en met de wijken.
  6. Burger als belastingbetaler: de resultaten op dit onderdeel vragen niet om specifieke verbeteracties.

Op basis van de cijfers concluderen we dat er een stijgende lijn zichtbaar is, maar dat we wel inspanningen moeten blijven verrichten om deze stijgende lijn voor te zetten. Daarnaast geeft de uitsplitsing van de resultaten naar gebied ons nieuwe inzichten over de aandachtspunten per gebied. Deze gegevens zijn de basis voor het wijkgericht werken in de ambtelijke fusie organisatie. We moeten er samen met de raad voor zorgen dat de tevredenheid van de inwoners van Boxtel over de rollen onderdaan en wijkbewoner stijgt.

Nadere informatie over de rapportage en de mogelijkheid om te vergelijken met andere gemeenten kunt u terugvinden op de site www.waarstaatjegemeente.nl. Een bezoekje aan de website is aan te bevelen: deze bevat een schat aan informatie over Boxtel en over alle andere gemeenten in Nederland. 

Trends

Voorwoord

Voor u ligt de begroting 2016, inclusief meerjarenramingen 2017-2019.
Uitgangspunt bij het opstellen van deze begroting is het beleidsprogramma 2014-2018 ‘Ruimte voor innovatie en vernieuwing’, alsmede de kadernotitie die op 30 juni 2015 is vastgesteld door de gemeenteraad. De speerpunten van dit programma zijn gericht op het bereiken van de doelen die genoemd zijn in de strategische visie ‘Boxtel 2020: duurzaam en dynamisch centrum in Het Groene Woud’.

Het jaar 2016 is het eerste jaar waarin de Gemeenschappelijke Regeling (GR) met betrekking tot de ambtelijke samenwerking met de gemeente Sint-Michielsgestel operationeel zal zijn.
De onderhavige begroting is nog opgebouwd volgens het stramien zoals dat ook voor het jaar 2015 gold. Van belang is echter dat vlak voor het jaar 2016 aanvangt via een begrotingswijziging de bedrijfsvoeringsbudgetten van de gemeente Boxtel uit de gemeentelijke begroting worden gehaald en ingebracht worden in de nieuw opgestelde begroting van de Gemeenschappelijk Regeling.

Met het oog op deze ambtelijke fusie met de gemeente Sint-Michielsgestel worden ook de beleidsproducten geüniformeerd. Ook dat zal later via een begrotingswijziging gestalte krijgen.

Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording wordt voorgeschreven dat vanaf de Begroting 2016 in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen wordt opgenomen. Deze kengetallen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente. Een vergelijking met de uitkomsten van andere gemeenten is mogelijk omdat alle gemeenten deze kengetallen op dezelfde manier moeten bepalen.

De paragraaf Verbonden partijen is in deze begroting ingericht volgens een vast format waarbij voor elke partij de relevante gegevens worden weergegeven. Voor de gemeenteraad is het in toenemende mate van belang om een goed inzicht te hebben in de verbonden partijen, omdat complexe, gemeentelijke taken steeds meer worden uitgevoerd door samenwerkingsvormen met rechtspersoonlijkheid zoals gemeenschappelijke regelingen, stichtingen, verenigingen, coöperaties en vennootschappen. Inzicht in de prestaties ten aanzien van de opgedragen taakuitvoering en de eventuele risico’s is daarbij een vereiste.

Net als vorig jaar is in Pepperflow de digitale Begroting 2016 te raadplegen. Vanuit meerdere invalshoeken kunt u hier doorklikken hetgeen de toegankelijkheid ten goede komt. We vernemen graag wat u er van vindt en of u nog opmerkingen of suggesties heeft.
Een raadswerkgroep, gezamenlijk met de gemeente Sint-Michielsgestel, is bezig met de afstemming van de programma’s zoals opgenomen in beide gemeentelijke begrotingen, alsmede met de afstemming van alle te verschijnen rapportages in het kader van de planning- en control cyclus.

Onderhavige begroting is opgebouwd uit de volgende onderdelen:

Inleiding

De inleidende beschouwing van het college van B&W komt overeen met de Kadernotitie zoals deze op 30 juni 2015 door de raad is vastgesteld.
Zoals gebruikelijk worden ook de laatste uitkomsten van de Staat van de gemeente gepresenteerd. De Begroting 2016 in grafieken en tabellen geeft snel een overall overzicht.

12 programma’s

Elk programma kent de volgende opbouw:

  1. De programmakenmerken
    De hier genoemde beleidsproducten zijn verdeeld over de 5 leden van het college van burgemeester en wethouders op basis van de portefeuilleverdeling.
  2. Een opsomming van de kaders van het vastgestelde beleid met betrekking tot dat programma
    Op de relatie met de bovengenoemde strategische visie en het beleidsprogramma wordt ingegaan in de inleiding van het college. De kaders die bij de verschillende programma’s genoemd worden, zijn specifiek van toepassing op dat betreffende programma.
  3. Een toelichting op het beleid
    Hierbij komen in elk programma twee van de drie zogenaamde w-vragen terug, namelijk.
    • ‘Wat willen we bereiken?’ en
    • ‘Wat gaan we daarvoor doen?’
    We hebben dit niet langer gesplitst in twee kolommen, maar in één stuk tekst waarbij in de linkerkantlijn kort de kern van de zaak wordt aangestipt. Zo mogelijk worden reeds bekende concrete activiteiten of uitvoering van werken voor het jaar 2016 expliciet genoemd.
  4. De financiën
    Bij dit onderdeel komt de derde w-vraag aan de orde, namelijk ‘Wat mag het kosten’? Hierbij worden de lasten en baten weergegeven voor de onderliggende beleidsproducten.
    De gemeente Boxtel maakt geen afzonderlijke productbegroting voor het college, maar heeft de programma- en productbegroting geïntegreerd. Conform de door de raad vastgestelde financiële verordening van de gemeente Boxtel autoriseert de gemeenteraad de baten en lasten op beleidsproductniveau en de apparaatslasten, kapitaallasten en mutaties reserves per programma. Zoals het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voorschrijft worden de cijfers gepresenteerd voor drie jaargangen, te weten de cijfers van 2014 zoals vastgesteld in de jaarrekening, de cijfers van de lopende begroting 2015 zoals die zijn vastgesteld na verwerking van 1e bestuursrapportage 2015 en de cijfers van de voorliggende begroting 2016.
  5. Meerjarige ontwikkeling tot en met 2019
    Hier worden per programma de totale lasten en baten in het perspectief gezet van 2014 tot en met 2019. De incidentele lasten en baten, voor zover niet bestaande uit apparaatslasten, kapitaallasten en mutaties in reserves, worden apart vermeld, zoals is voorgeschreven in het BBV. Vervolgens worden per programma in een blok alle investeringen, zoals de raad die voteert, gepresenteerd en toegelicht.
    Als laatste worden per programma ook de ontwikkelingen tot en met 2019 per reserve en per voorziening aangegeven en toegelicht.

7 paragrafen

Na de 12 programma’s worden 7 paragrafen gepresenteerd. De onderwerpen van deze paragrafen zijn benoemd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) dat vanaf 2004 van toepassing is. Er zijn paragrafen voorgeschreven voor lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen en grondbeleid. In deze paragrafen worden de beleidsuitgangspunten van min of meer beheersmatige activiteiten vastgesteld. Verder geven de paragrafen per onderwerp een dwarsdoorsnede van hetgeen hierover op verschillende plaatsen in de begroting is opgenomen.

Financiële begroting

Hoewel in de afzonderlijke programma’s aandacht wordt geschonken aan de financiën, wordt in het onderdeel Financiële begroting het financiële beeld bezien vanuit het totaal van de gemeente. Voor de allocatie- en autorisatiefunctie van de raad is het immers van groot belang dat de begroting transparant is. Met name de autonome ontwikkelingen, de nieuwe beleidsvoorstellen inclusief kapitaallasten van nieuwe investeringen en de reserveringen (winstbestemming) worden in de Financiële begroting duidelijk aangegeven. In feite is dit het dekkingsplan zoals dat door de gemeenteraad op 30 juni 2015 besproken is.

Bijlagen

De begroting 2016 sluit af met een aantal bijlagen. Voor een deel zijn de bijlagen wettelijk verplicht.

Behandelwijze
Voorheen vond de jaarlijkse raadsbehandeling van de begroting in twee termijnen plaats. Besloten is de Begroting 2016 in één termijn te behandelen en wel op dinsdag 20 oktober 2015.

Verder is besloten het jaarlijkse voorstel met betrekking tot de tariefaanpassingen van de belastingen en heffingen voor het jaar 2016 niet tegelijk met de Begroting 2016 vast te stellen. Dit voorstel, dat volledig is en een juridische onderbouwing geeft, kent immers aanvullingen die pas vlak voor aanvang van 2016 beschikbaar komen. Daarom zal het voorstel met betrekking tot de tariefaanpassingen van de belastingen en heffingen voor het jaar 2016 door de gemeenteraad worden vastgesteld in een raadsvergadering in december 2015.